ستارخان
ستارخان، ملقب به سردار ملی، قهرمان بیبدیل انقلاب مشروطه و نماد شجاعت ایرانی است. در ۲۸ مهر ۱۲۴۵ خورشیدی در روستای سردارکندی ورزقان (آذربایجان شرقی) زاده شد. پدرش حاج حسن قرهداغی پارچهفروش بود. از کودکی عاشق اسبسواری و تیراندازی بود و با برادرانش تمرین میکرد.
زندگیاش با اعدام برادر بزرگترش اسماعیل (به جرم پناه دادن به مخالفان قاجار) دگرگون شد. این فاجعه کینهای عمیق در دلش کاشت و خانواده را به تبریز کشاند. در محله امیرخیز ساکن شد و به لوطیگری روی آورد: دفاع از مظلومان، امانتداری و جوانمردی. پیش از مشروطه در ژاندارمری خدمت کرد، راه مرند-خوی را حفاظت نمود و لقب «خان» گرفت.
با آغاز انقلاب مشروطه (۱۲۸۵) به مشروطهخواهان پیوست. پس از به توپ بستن مجلس و استبداد صغیر محمدعلی شاه (خرداد ۱۲۸۷)، تبریز کانون مقاومت شد. ستارخان با باقرخان (سالار ملی) رهبری مجاهدان را بر عهده گرفت. در برابر محاصره ۱۱ ماهه ۴۰ هزار نیروی دولتی ایستاد. مردم علف و پوست درخت خوردند، اما تسلیم نشدند. ستارخان با استراتژیهای هوشمندانه، ارامنه و مجاهدان قفقازی را متحد کرد و بارها دشمن را شکست داد.
شهرتش به اروپا و آمریکا رسید. روزنامههای خارجی او را «شیر تبریز» و «قهرمان شکستناپذیر» نامیدند. پیشنهاد پناهندگی روسیه را رد کرد و گفت: «من میخواهم هفت دولت زیر پرچم ایران باشند، نه ایران زیر پرچم روسیه!»
در نهایت روسها با بهانه حمایت از شاه وارد تبریز شدند و محاصره شکست (خرداد ۱۲۸۸). پس از فتح تهران و خلع محمدعلی شاه، ستارخان به دعوت علمای نجف به پایتخت رفت (نوروز ۱۲۸۹). استقبال میلیونی شد و مجلس او را سردار ملی نامید.
اما با دستور خلع سلاح مجاهدان، در پارک اتابک (مهر ۱۲۸۹) به فرمان یپرمخان به او حمله شد. در نبرد چهارساعته از ناحیه پا تیر خورد، ۳۰۰ نفر کشته شدند و او دستگیر شد. پایش عفونت کرد، کوتاه شد و تا آخر عمر با عصا راه رفت.
منزوی و خانهنشین شد. پیشنهادهایش برای مقابله با اشغال روسها بیپاسخ ماند. سرانجام در ۲۵ آبان ۱۲۹۳ در تهران درگذشت و در حرم عبدالعظیم دفن شد.
ستارخان نه تنها تبریز را نجات داد، بلکه مشروطه را زنده نگه داشت. امروز خیابانها، مدارس و مجسمههایش یادآور مردی است که ایران را سربلند کرد. قهرمانی که تاریخ هرگز فراموشش نخواهد کرد.
این بازار حدود ۳ سدهٔ پیش و پس از وقوع زمینلرزهٔ تاریخی تبریز در سال ۱۱۹۳ قمری توسط نجفقلی خان دنبلی حاکم وقت تبریز بازسازی شده است. بازار تبریز در سال ۱۳۵۴ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخ بنای این مجموعه مشخص نیست؛ ولی بسیاری از جهانگردانی که از سدهٔ چهارم هجری تا دورهٔ قاجاریان از این بازار بازدید کردهاند، دربارهٔ آن اطلاعاتی ارائه دادهاند.
بسیاری از گردشگران و جهانگردان نظیر ابن بطوطه، مارکو پولو، جاکسن، اولیای چلبی، یاقوت حموی، گاسپار دروویل، الکسیس سوکتیکف، ژان شاردن، اوژن فلاندن، جان کارترایت، جملی کاردی، کلاویخو، رابرت گرنت واتسن، حمدالله مستوفی، مقدسی و… از رونق و شکوه بازار تبریز تمجید کردهاند. این بازار با داشتن حدود ۵٬۵۰۰ باب حجره، مغازه و فروشگاه، ۴۰ گونه شغل، ۳۵ باب سرا، ۲۵ باب تیمچه، ۳۰ باب مسجد، ۲۰ باب راسته و راستهبازار، ۱۱ باب دالان، ۵ باب حمام و ۱۲ باب مدرسه، بهعنوان اصلیترین مرکز داد و ستد مردم تبریز شناخته میشود.
این مجموعه با نام مجموعهٔ بازار تبریز در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۰۹۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در سال ۲۰۱۰ نیز این مجموعه با شماره ثبت ۱۳۴۶ به عنوان یکی از میراث جهانی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. و اما با آتشسوزی گسترده در تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸ بخشی از این بازار فروریخت و بیش از ۱۰۰ مغازه در شعلههای ویران کننده سوخت. این حادثه ۳ مجروح برجای گذاشت و تا به حال این حادثه غیرعمد بهحساب میآید. آتشسوزی مشابه این حادثه ده سال قبل نیز رُخ داده بود.